Duży Jeleniogórski Trakt Śródmiejski

Duży Jeleniogórski Trakt Śródmiejski to miejski szlak turystyczny po zabytkach Cieplic, Sobieszowa i Jagniątkowa – od uzdrowiska po dom noblisty pod Karkonoszami. W mieście mówi się o nim krótko: Duży Trakt. Poniżej punkt po punkcie, w kolejności marszu.

Duży Trakt: Cieplice, Sobieszów, Jagniątków

Piętnaście punktów rozciągniętych na kilkanaście kilometrów. Zaczyna się w Cieplicach, mija uzdrowisko i oba parki, potem prowadzi do Sobieszowa pod zamek Chojnik, a kończy w Jagniątkowie, w domu Gerharta Hauptmanna.

Do listy dopisałem dwa miejsca, których miasto nie oznaczyło: Miecze Grunwaldu przy ulicy Cervi i Dąb Pokoju w Jagniątkowie. Mija się je dokładnie po drodze, a każde ma swoją historię – w spisie niżej są opisane jako punkty dodatkowe.

1. Ewangelicki Kościół Zbawiciela Cieplice Luteranie napisali do króla w grudniu 1741, zgodę dostali po dwóch tygodniach.
2. Pałac Schaffgotschów Cieplice Pałac z 81-metrową fasadą, w którym rodowa biblioteka rosła z obowiązku zapisanego w dokumencie z 1733 roku.
3. Galeria i Zdrojowy Teatr Animacji Cieplice Klasycystyczny teatr, w którym grali sami kuracjusze i Schaffgotschowie, oraz Galeria z czytelnią i palarnią cygar.
4. Pawilon Norweski Cieplice Kopia norweskiej restauracji spod Oslo, postawiona przez właściciela fabryki maszyn papierniczych.
5. Miecze Grunwaldu przy ul. Cervi Cieplice punkt dodatkowy Drewniane miecze z 1967 roku stoją na podstawie niemieckiego pomnika poległych z międzywojnia.
6. Fontanna – pijalnia wody Cieplice Rzeźba nimfy, a u jej stóp woda z odwiertu o głębokości 2002,5 metra, o temperaturze 87 stopni.
7. Kościół św. Jana Chrzciciela Cieplice Jednonawowy kościół bez wieży, a w środku ołtarz z obrazem przypisywanym Willmannowi, osiem ołtarzy bocznych i krypta Schaffgotschów pod prezbiterium.
8. Długi Dom Cieplice Najstarszy budynek uzdrowiska, z rodowodem sięgającym XIII wieku.
9. Muzeum Źródła Marysieńka Cieplice Odwiert sprzed stu siedemdziesięciu lat, sięgający 167 metrów w głąb.
10. Tężnia Cieplice Dwudziestometrowa tężnia nad Kamienną, otwarta w 2019 roku.
11. Muzeum Przyrodnicze Cieplice Kolekcja Schaffgotschów w dawnym klasztorze cystersów: kolibry, motyle i ptaki Śląska.
12. Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa Sobieszów Zbudowany w 1744 roku dla ewangelików tak, by w razie czego dało się go zamienić na dom towarowy.
13. Pałac Sobieszów i Centrum KPN Sobieszów Zbudowany w latach 1705–1712, gdy spalony Chojnik przestał nadawać się na rezydencję.
14. Kościół św. Marcina Sobieszów Najstarszy budynek Sobieszowa, z parafią poświadczoną w XIV wieku.
15. Zamek Chojnik Sobieszów Gotyckie ruiny na szczycie 627 m nad Sobieszowem, z wieżą widokową i panoramą Karkonoszy.
16. Dąb Pokoju Jagniątków punkt dodatkowy Dąb posadzony na koniec wojny francusko-pruskiej.
17. Dom Gerharta Hauptmanna Jagniątków Willa Wiesenstein z lat 1900–1901: dom noblisty na granitowej skale, Hala Rajska malowana przez osiem miesięcy, a po wojnie ośrodek wczasów dziecięcych.

Trasa w liczbach

• Długość: 14,57 km
• Suma podejść: 498 m
• Wysokość: 340–620 m n.p.m.

Mapa Dużego Traktu

Ślad prowadzi z placu Piastowskiego w Cieplicach do domu Gerharta Hauptmanna w Jagniątkowie: 14.57 km, od 340 do 620 m n.p.m., z około +510 m podejść. Pierwsza połowa jest płaska i miejska, druga wchodzi w las: podejście na Chojnik i dalej po Karkonoszach to górski fragment trasy – choć końcówka wiedzie już ulicami Jagniątkowa.

Pobierz ślad GPX (89 KB) Do nawigacji w telefonie lub zegarku – plik zawiera całą trasę, w kolejności marszu.

W Jagniątkowie ślad różni się na końcówce od pierwotnego przebiegu. Trakt biegnie tam kawałek dalej od Kubusia – jelonka przy kościele – a w tym śladzie ostatnie pół kilometra przed domem Hauptmanna poprowadziłem tak, żeby minąć figurkę po drodze. Kto idzie ściśle za oryginałem, po prostu nie skręca w tę stronę.

Trasy nie trzeba przechodzić za jednym razem. Naturalny podział jest dwuczęściowy: część cieplicka (punkty 1–10, 6,5 km, płasko, w zasięgu spaceru) i część Sobieszów – Jagniątków (punkty 11–15, 8 km, z podejściem na zamek). Każdą da się zacząć od przystanku autobusowego.

Te dwie części różnią się nie tylko profilem. Cieplicka prowadzi ulicami i alejkami parków, a część Sobieszów – Jagniątków biegnie prawie w całości znakowanymi szlakami turystycznymi – tymi samymi, które widać na drzewach. W praktyce znaczy to, że tej połowy trasy nie musisz pilnować na mapie: wystarczy trzymać się znaków.

Kolory po kolei:

• na Chojnik – czerwonym. Tędy trakt prowadzi w oryginale: łagodniej i brukowaną drogą. Kto woli krócej i stromo, może wejść czarnym, obok Zbójeckich Skał – ale to już wariant, nie trakt.
• z zamku w dół – żółtym, a potem zielonym do Jagniątkowa, aż pod Dąb Pokoju.
• od Dębu Pokoju – niebieskim, prawie pod sam dom Gerharta Hauptmanna.

Trakt da się przejść też w drugą stronę – z Jagniątkowa do Cieplic. Wtedy zaczynasz najwyżej: z Jagniątkowa przez Chojnik schodzisz w dół do Sobieszowa, a stamtąd do Cieplic idziesz już płasko i kończysz spacerem po uzdrowisku. Na odcinku Jagniątków – Sobieszów prowadzą znaki szlaków turystycznych, a te obowiązują w obie strony – tyle że kolory czyta się w odwrotnej kolejności: niebieski do Dębu Pokoju, zielony i żółty pod zamek, czerwony w dół do Sobieszowa.

Mały Trakt: starówka

Dwanaście punktów w obrębie dawnych murów miejskich – od Wzgórza Krzywoustego, przez ratusz i najstarsze kościoły, po Muzeum Karkonoskie.

Mały Jeleniogórski Trakt Śródmiejski – punkt po punkcie

Skąd wziął się ten trakt

Trakt wyznaczyło miasto i opisało przy obiektach. Pierwsza wersja miała mniej punktów niż dzisiejsza – w broszurze z 2017 roku było ich dziesięć. Późniejsze rozszerzenie nie objęło już wymiany wszystkich oznaczeń w terenie.

Oznaczeń zresztą ubywa. Przy zamku Chojnik w miejscu, gdzie wisiał spis punktów traktu, stoi dziś plansza o samym zabytku (stan na sierpień 2026). W terenie nie ma więc pewności, że znajdziesz wszystkie punkty wypisane w jednym miejscu.

Duży Trakt to dłuższa z dwóch nitek jeleniogórskiego traktu. Krótsza, Mały Jeleniogórski Trakt Śródmiejski, obchodzi starówkę i mieści się w godzinnym spacerze – opiszę ją osobno.

Trakt a Szlak Jelonków

To dwie różne rzeczy, które dobrze chodzi się razem. Trakt prowadzi po zabytkach, a Szlak Jelonków po rzeźbach rozsianych po mieście – i sześć jelonków stoi dokładnie przy trasie Dużego Traktu:

• Ciepliczanka i Zdrój – para na ławeczce przed pałacem Schaffgotschów, kilkadziesiąt metrów od startu.
• Lalkarz – z marionetką, przed Zdrojowym Teatrem Animacji.
• Rzemiosław – ze sztalugą i pędzlem, przy Zespole Szkół Rzemiosł Artystycznych w Cieplicach. To w tej szkole powstały wszystkie figurki ze szlaku, więc jelonek stoi u siebie.
• Szóstek – jelonek-fotograf przyrody, przed Szkołą Podstawową nr 6, kawałek dalej w stronę Sobieszowa.
• Bolko III – książę z mieczem i tarczą, w Sobieszowie przed pałacem z Centrum KPN, u stóp góry Chojnik. Na sam zamek zostaje stamtąd jeszcze ponad trzy kilometry trasy i 260 metrów w górę.
• Kubuś – jelonek na kubku przy kościele w Jagniątkowie, tuż przed metą.

Sam start wypada zresztą tuż obok siódmego jelonka: Norwidek czuwa przed liceum imienia Norwida, niecałe dwieście metrów od pierwszego punktu traktu.