Mały Jeleniogórski Trakt Śródmiejski

Mały Jeleniogórski Trakt Śródmiejski to krótsza z dwóch nitek miejskiego szlaku po zabytkach – ta, która nie wychodzi poza centrum. Dwanaście punktów, 3,7 kilometra i w zasadzie jedno popołudnie. W mieście mówi się o nim krótko: Mały Trakt.

Punkty Małego Traktu

Trasa zaczyna się poza starówką, na Wzgórzu Krzywoustego, schodzi do miasta wzdłuż dawnych murów, obchodzi je od zachodu przez obie zachowane wieże bramne, przecina plac Ratuszowy, wychodzi Bramą Wojanowską na wschód, a potem skręca na południe – pod teatr, Muzeum Karkonoskie i na koniec pod Wzgórze Kościuszki, gdzie są podziemia.

Kolejność jest miejska, taka jak numery na tablicach. W Dużym Trakcie zmieniłem ją na kolejność marszu, bo trzymanie się numerów kosztowało tam ponad pół kilometra. Tutaj nie ma po co: całość mieści się w kilku kwartałach, a jedyne cofnięcie – od murów przy ulicy Jeleniej do Wieży Bramy Zamkowej – to trzysta metrów.

Ostatni punkt, Time Gates, dołączył do traktu później niż reszta – podziemia otwarto dopiero pod koniec 2018 roku, rok po wydaniu miejskiej broszury. Dlatego w starszych materiałach spis kończy się na Muzeum Karkonoskim.

1. Wzgórze Krzywoustego „Grzybek” Wieża widokowa „Grzybek" na wzgórzu nad miastem, w miejscu zamku rozebranego w XV wieku.
2. Mury obronne Podwójny mur, sucha fosa szeroka na kilkanaście metrów, trzy bramy i kilkadziesiąt baszt.
3. Wieża Bramy Zamkowej Jedyne, co zostało z Bramy Zamkowej.
4. Baszta Grodzka Piętnastowieczna baszta, w której urządzono mieszkania – i dlatego przetrwała.
5. Ratusz, Plac Ratuszowy Ratusz z lat 1744–1747, postawiony po tym, jak stara wieża runęła i zabiła ludzi.
6. Bazylika Mniejsza świętych Erazma i Pankracego Jeleniogórska fara: budowana przez trzy pokolenia od 1380 roku, sklepienie na maskach, portal, który był kiedyś wejściem głównym, i epitafia wmurowane w ściany.
7. Baszta, Brama Wojanowska i kaplica św. Anny Baszta z 1480 roku, kaplica w bastei ze strzelnicami i brama, którą w 1869 wywieziono pod koszary i zamontowano w tamtejszym wjeździe.
8. Cerkiew świętych Piotra i Pawła Barokowy kościół z 1738 roku na fundamentach kaplicy spalonej w wojnie trzydziestoletniej.
9. Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego z zespołem kaplic nagrobnych Kościół Łaski: zbudowany po ugodzie altransztadzkiej z 1707 roku, na wzór kościoła w Sztokholmie, na 4 tysiące wiernych.
10. Teatr im. Cypriana Kamila Norwida Gmach z 1904 roku zbudowany ze składek mieszkańców.
11. Muzeum Karkonoskie Muzeum zbudowane w 1914 roku specjalnie dla zbiorów: kolekcja szkła z ponad 9 tysiącami obiektów, chałupa tkacza przy budynku i skrzynie z obrazami Matejki.
12. Time Gates – Bramy Czasu. Podziemia Jeleniej Góry Piwowar wykuł tu w latach 1852–1853 piwnice na piwo, wojna rozbudowała je w schron, potem była pieczarkarnia i dyskoteka.

Trasa w liczbach

• Długość: 3,67 km
• Suma podejść: 29 m
• Wysokość: 330–370 m n.p.m.

Mapa Małego Traktu

Od Wzgórza Krzywoustego do Bram Czasu pod Wzgórzem Kościuszki: 3.67 km, około 49 minut samego marszu, z niewielkim podejściem na starcie i na końcu. Ze zwiedzaniem – cały dzień, bo po drodze jest pięć obiektów, do których się wchodzi.

Pobierz ślad GPX (25 KB) Do nawigacji w telefonie lub zegarku – cała trasa, w kolejności marszu.

Trzy czwarte tego traktu to jedna historia

Punkty od drugiego do siódmego to ten sam obiekt oglądany w kawałkach: mury obronne. Miasto było opasane podwójnym pierścieniem z suchą fosą, a dziś zostały z niego trzy budowle i kształt ulic. Wieża Bramy Zamkowej, Baszta Grodzka oraz Baszta i Brama Wojanowska stoją dlatego, że w XIX wieku ktoś się uparł.

Dlatego warto zacząć od punktu drugiego, choćby dla samego zrozumienia reszty. Bez tego kolejne wieże są po prostu trzema starymi wieżami, a nie tym, co zostało z systemu.

Gdzie się wchodzi do środka

Większość punktów ogląda się z zewnątrz. Do pięciu da się wejść – i te pięć decyduje o tym, ile czasu zajmie cały trakt:

• Wieża Bramy Zamkowej – taras widokowy, wstęp wolny, sezonowe godziny.
• Bazylika św. Erazma i Pankracego oraz Kościół Łaski – czynne świątynie; do Kościoła Łaski obowiązują godziny zwiedzania i bilet.
• Muzeum Karkonoskie – bilet, zamknięte w poniedziałki.
• Time Gates – wejścia grupowe z przewodnikiem o ustalonych porach.

Godzin i cen nie przepisuję, bo się zmieniają – każdy z tych obiektów podaje je u siebie. Jedno warto zapamiętać z góry: pod ziemią w Time Gates jest około siedmiu stopni przez cały rok.

Skąd wziął się ten trakt

Trakt wyznaczyło miasto i opisało przy obiektach tablicami. Nazwy punktów i ich numerację biorę z miejskiej mapy traktu, wydanie 2024.

Mały Trakt to krótsza z dwóch nitek. Dłuższa, Duży Jeleniogórski Trakt Śródmiejski, prowadzi przez Cieplice, Sobieszów i Jagniątków i ma kilkanaście kilometrów. Te dwie trasy nie stykają się ze sobą: Mały siedzi w centrum, Duży zaczyna się siedem kilometrów dalej.

Trakt a Szlak Jelonków

To dwie różne rzeczy, które dobrze chodzi się razem. Trakt prowadzi po zabytkach, a Szlak Jelonków po rzeźbach rozsianych po mieście. To tutaj jest ich najwięcej: siedemnaście z dwudziestu dziewięciu figurek stoi w Centrum. Idąc Małym Traktem, mija się je bez szukania.

Dokładne miejsca pokazuje mapa, a najwygodniej prowadzi aplikacja: sama zauważa, że stoisz przy figurce.